محمد عبد الله دراز (مترجم: عطائى)
634
دستور الأخلاق في القرآن (آئين اخلاق در قرآن) (فارسى)
شوهرش را از بين ببرد ، اين عمل امكان ندارد كه از روى اختيار كامل به حساب بيايد ، بلكه پايينتر از آن است كه بخششى از روى ميل باشد ، بنابر آنچه قرآن به صورت مشروط تعبير بدان را برگزيده است ، مىفرمايد : « فَإِنْ طِبْنَ لَكُمْ عَنْ شَيْءٍ مِنْهُ نَفْساً فَكُلُوهُ هَنِيئاً مَرِيئاً . » « 1 » . سزاوار است كه سيرى در تاريخ تا عصر يهود داشته باشيم تا حالات نمونهاى از اين حيلهكارىهاى پيچيده را ببينيم كه در راه تضمين انتظام رفتارى تا آنجا پيش مىرود كه مىخواهد ذات قانون را تحريف و بد چهره و آن را به اين طريق يا آن طريق برطبق هواى خودشان طى كنند ، و قرآن كريم به برخى از اين بازيچههايى كه بنى اسرائيل دست يافته بودند تا روز شنبه شكار كنند و درعينحال مرتكب گناه نشوند ، اشاره فرموده است ، مىگويد : « وَ سْئَلْهُمْ عَنِ الْقَرْيَةِ الَّتِي كانَتْ حاضِرَةَ الْبَحْرِ إِذْ يَعْدُونَ فِي السَّبْتِ إِذْ تَأْتِيهِمْ حِيتانُهُمْ يَوْمَ سَبْتِهِمْ شُرَّعاً وَ يَوْمَ لا يَسْبِتُونَ لا تَأْتِيهِمْ كَذلِكَ نَبْلُوهُمْ بِما كانُوا يَفْسُقُونَ . » « 2 » . و حديث براى ما داستان ديگرى را نقل مىكند ، آن داستان پيه گوسفند است كه برايشان حرام بوده است ، پس طبق قانون از آن خوددارى مىكردند ، ولى فروش تجارتى آن را داشتند ، عطا مىگويد : از جابر بن عبد اللّه شنيدم ، مىگفت : از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم شنيدم ، فرمود : « خدا يهود را بكشد ! چون خداوند پيه حيوانات را بر ايشان حرام ساخت ، جمعآورى كردند . سپس آن را فروختند و آنها را خوردند . » « 3 » .
--> ( 1 ) - نساء ( 4 ) آيهء 4 : اگر زنان با رضايت كامل خواستند مقدارى از مهر خود را ببخشند ، براى شما حلال و گواراست . ر ك : كتاب « الأكياس و المغترين » حكيم ترمذى ، شماره 51 از مجموع ، مىگويد : « خداى تعالى فرموده است : « فَإِنْ طِبْنَ لَكُمْ عَنْ شَيْءٍ مِنْهُ نَفْساً فَكُلُوهُ هَنِيئاً مَرِيئاً . » ، و اين از روى نارضايتى و تهديد و آزار و اصرار از او مىگيرد ( اشاره به كسى دارد كه زنش را با بدرفتارى وادار به بخشيدن حقّ خود مىنمايد ) ، مىگويد : ( من از آن مال دست برداشتم و به او بخشيدم . پس كو شرط الهى كه خداوند شرط از روى طيب ميل را كرد ؛ آنجا كه فرمود : « فَإِنْ طِبْنَ لَكُمْ عَنْ شَيْءٍ مِنْهُ نَفْساً . » ، مهر خودش را به او مىبخشد . آنچه را از روى ميل داده و مرد گرفته است ) . نويسنده نظرى دارد كه خداوند عبارت « از روى ميل » را فرموده ، نه « از روى قلب » ( مترجم عربى ) . ( 2 ) - اعراف ( 7 ) آيهء 163 : زمانى را كه در روز شنبه ( از قانون پروردگار ) تجاوز مىكردند ، آن هنگامى را كه ماهيان در روز شنبه در روى آب آشكار مىشدند و در غير روز شنبه ماهيان كمتر به سراغ آنها مىآمدند ، ما اينچنين آنها را به چيزى كه در برابر آن مخالفت مىكردند ، آزمايش مىكرديم . ( 3 ) - صحيح بخارى : 2 / 779 ، حديث 2121 ؛ سنن كبرا : 3 / 86 ، حديث 4582 ؛ سنن نسائى ( گزيده ) : 7 / 177 ، حديث 4256 ؛ -